نحوه محاسبات جمعه کاری و وظایف کارفرمایان بابت روز جمعه:

 ✍️سعید کنعانی

در اصل ۱۷ قانون اساسی تعطیلی هفتگی روز جمعه برای همه مردم مورد تاکید قرار گرفته است.

در فصل 3 از قانون کار در مبحث سوم از بخش شرایط کار در ماده 62 قانون کار (تعطیلات و مرخصی ها) به شرح جزییات وظایف کارفرمایان بابت روز جمعه پرداخته است:

ماده 62- روز جمعه، روز تعطیل هفتگی کارگران با استفاده از مزد می‌باشد.

تبصره 1- در امور مربوط به خدمات عمومی نظیر آب، برق، اتوبوسرانی و یا در کارگاه‌هایی که حسب نوع یا ضرورت کار و یا توافق طرفین، به طور مستمر روز دیگری برای تعطیل تعیین شود همان روز در حکم روز تعطیل هفتگی خواهد بود و به هر حال تعطیل یک روز معین در هفته اجباری است.

کارگرانی که به هر عنوان به این ترتیب روزهای جمعه کار می‌ کنند، در مقابل عدم استفاده از تعطیل روز جمعه 40٪ اضافه بر مزد دریافت خواهند کرد.

تبصره 2- در صورتی که روزهای کار در هفته کمتر از شش روز باشد، مزد روز تعطیل هفتگی کارگر معادل یک ششم مجموع مزد یا حقوق دریافتی وی در روزهای کار در هفته خواهد بود.

تبصره 3 - کارگاه‌هایی که با انجام 5 روز کار در هفته و 44 ساعت کار قانونی کارگرانشان از دو روز تعطیل استفاده می‌‌کنند، مزد هر یک از دو روز تعطیل هفتگی برابر با مزد روزانه کارگران خواهد بود.


بنابراین با توجه به ماده 62 می توانیم وظایف کارفرما و کارگر در روز جمعه را مطابق مطالب زیر بیان کنیم:

  1. طبق ماده 62قانون کار روز جمعه، روز تعطیل هفتگی کارگران با استفاده از مزد می‌باشد. قانون گذار فقط برای شرایط خاص(خدمات عمومی یا ضرورت کار) اجازه حضور کارگر در روز جمعه را به کارفرما داده است  به شرط تعیین تعطیلی روز دیگر و پرداخت 40 درصد مزد بیشتر برای اشتغال روز جمعه.
  2. دلیل اینکه قانون گذار بابت عدم تعطیلی جمعه کارگران در مشاغل خاص  دو وظیفه تعطیلی روز دیگر و پرداخت مزد مازاد را تکلیف نموده این است که روز جمعه روز تعطیلی همه اقشار کشور و اعضای خانواده بوده و کارگر در صورت محرومیت از این تعطیلی علیرغم وجود تعطیلی در روز دیگر از  یک موهبت عمومی محروم می گردد.به طور مثال فرزندان این کارگر در روز جمعه از مدارس تعطیل بوده اما خانواده این کارگر امکان بهره مندی از تعطیلات آخر هفته را ندارند و...
  3. اگر کارفرما کارگر را در روز تعطیلی جایگزین جمعه موکلف بکار نماید و یا اصلاً تعطیلی جایگزین برای جمعه مشخص ننماید و کارگر را مجبور بکار نماید این اقدام مستوجب مجازات های تعیین شده برای کارفرما است. از آنجائیکه قوانین کار جز قوانین آمره می باشد و در ماده 62 تعطیلی یک روز معین اجباری است، اقدام مغایر با این ماده حتی به شرط رضایت کارگر غیر قانونی بوده و مطابق جرایم تعیین شده در فصل یازدهم قانون کار (ماده 171 تا 186 ) علاوه بر جرائم نقدی سنگین، مجازات حبس کارفرما توسط دادگاه پیش بینی شده است .علاوه بر این، اشتغال اجبارگونه کارگر در روز جمعه مطابق ماده 6 و 172 قانون کار مصداق کار اجباری بوده که علاوه بر الزام پرداخت اجرت المثل کارگر (طبق جدول محاسبات جمعه کاری در شرایط مختلف) کارفرما به جریمه نقدی و حبس محکوم می گردد. الزام به اشتغال در روز جمعه بدون تعیین تعطیلی جایگزین  مغایر با اصل 17 قانون اساسی می باشد.
    مطابق ماده ۱۸۵ قانون کار رسیدگی به جرائم کارفرما از جمله جرم "کار اجباری" در صلاحیت دادگاه های کیفری دادگستري است و رسیدگی مذکور در دادسرا و دادگاه خارج از نوبت به عمل خواهد آمد.

در خصوص نحوه پرداخت جمعه کاری بین کارشناسان محترم روابط کار اعدادی مثل 40 درصد روزانه یا 1.8 درصد هر ساعت و یا 1.96  بیان شده است

 اما به طور جامع و تفکیک شرایط و جزئیات مختلف حضور کارگر در روز جمعه جدول زیر تهیه گردیده است:

جهت مطالعه راحت تر تصویر جدول در پیوست ارائه شده است.

همچنین می توانید فایل PDF جدول جمعه کاری را از اینجادانلود فرمائید.

تصویر جدول جمعه کاری جهت رویت مناسب تر اطلاعات :


توضیحات:

1-ضریب جمعه کاری روزانه بوده و ساعتی محاسبه نمی گردد زیرا وفق ماده 62 باید چهل درصد اضافه مزد پرداخت گردد یعنی اگر فرضاً حقوق روزانه کارگری 1 ملیون تومان باشد بابت حضور در جمعه (به شرط تعطیلی روز دیگری) مستحق دریافت  چهارصد هزار تومان حق جمعه کاری می باشد. (با احتساب حقوق این روز جمعاً 1 میلیون و 400 هزار تومان) خواه این حضور یکساعت باشد(احتمالاً به دلیل اینکه کارگر از جمع خانواده خود دور شده و مسیر رفت آمد تا کارگاه را باید طی نماید و به عبارتی حتی با حضور یکساعته از شیرینی و فضیلتهای معنوی تعطیلی روز جمعه محروم می گردد) یا به اندازه یک شیفت کامل. (اگر در روز جمعه بیش از یک شیفت حضور یابد حق جمعه کاری طبق روش های اعلامی جدول خواهد بود.)

2-در کارگاه هایی که روز دیگری بجای جمعه تعیین نشده است ضمن تاکید بر اصلاح سریع شیوه اقدام کارفرما و تعیین روز تعطیلی جایگزین جمعه، بابت محاسبه ایام قبل و حضور اشتباه کارگران در روز جمعه بدون جایگزین تعطیلات، ضریب جمعه کاری بدین صورت می باشد اولاً 40 درصد افزایش بابت جمعه کاری دوماً کار در این روز کار اضافه کاری محسوب میشود و بابت اضافه کاری هر ساعت 40 درصد بیشتر یعنی ضریب 1.4 باید پرداخت گردد.به طور مثال دستمزد ساعتی یک کارگر 100 هزار تومان می باشد این عدد بابت افزایش جمعه کاری به عدد 140 هزار تومان می رسد حال حقوق فرضی کارگر در یک ساعت 140 هزار تومان شده و بابت اضافه کاری مجددا مستحق دریافت 40 درصد بیشتر یعنی 196.000=1.4*140.000 خواهد بود لذا دریافتی کارگر مذکور بابت هر ساعت حضور در روز جمعه مبلغ 196 هزار تومان بوده و به عبارت دیگر صحیح نیست که ضرایب 1.4 اضافه کار و 1.4 جمعه کاری با هم جمع و به اشتباه عدد 1.8 محاسبه گردد بلکه این دو عدد در هم ضرب لذا ضریب واقعی و قانونی جمعه کاری 1.96 خواهد بود.

جهت توضیحات کامل تر و اطلاعات بیشتر به مقاله منتشر شده در وبسایت سیویلیکا با کلیک از اینجا مراجعه فرمائید

اگر سوالی در خصوص جمعه کاری دارید از طریق ثبت نظر ذیل مقاله یا راه ارتباطی در بخش درباره ما از ما بپرسید.